Ryanair wie, że jest Ryanairem. I zrobił z tego jeden z najlepszych marketingów w lotnictwie

Ryanair wie, że jest Ryanairem. I zrobił z tego jeden z najlepszych marketingów w lotnictwie

Ma ciasne siedzenia, potrafi rozdzielić znajomych w samolocie, bagaż mierzy z dokładnością godną laboratorium, a niemal wszystko ponad absolutne minimum może oznaczać kolejną opłatę. Normalna korporacja zatrudniłaby sztab PR-owców, żeby przekonywać klientów, że to nieprawda. Ryanair zrobił coś dokładnie odwrotnego. Sam zaczął żartować, że latanie Ryanairem to doświadczenie, za które pasażer może mieć pretensje przede wszystkim do siebie – przecież sam wybrał Ryanaira. I paradoksalnie właśnie dzięki temu stworzył jedną z najbardziej charakterystycznych komunikacji marketingowych na świecie.

Ryanair nie próbuje już udawać linii premium. Nie przekonuje, że każdy pasażer jest dla niego najważniejszą osobą na świecie, stewardesa zapamięta jego imię, a dwugodzinny lot do Bergamo będzie doświadczeniem porównywalnym z prywatnym odrzutowcem. Komunikat jest znacznie prostszy: chciałeś tanio dolecieć z punktu A do punktu B? To lecimy. Tylko nie pytaj później, dlaczego za walizkę zapłaciłeś więcej niż za siebie. Co najciekawsze, w ostatnich latach sama marka zaczęła bezlitośnie eksploatować wszystkie stereotypy, które wcześniej służyły do wyśmiewania jej w internecie.

Preferowane źródła GoogleCzytaj nas częściej w Google

Dodaj tę witrynę do preferowanych źródeł i łatwiej odnajduj nasze najnowsze artykuły.

Ryanair nie walczy z memami o Ryanairze. Ryanair produkuje memy o Ryanairze

Przez lata przewoźnik był naturalnym materiałem dla internetowych żartów. Ciasno, żółto-niebiesko, tanio, daleko od centrum miasta i z regulaminem, którego lepiej nauczyć się przed wyjazdem na lotnisko. Pasażerowie żartowali z dodatkowych opłat, braku miejsca, losowego przydzielania foteli czy legendarnych miejsc „przy oknie”, przy których zamiast okna znajduje się ściana samolotu. Ryanair mógł z tym walczyć, wydawać korporacyjne oświadczenia i tłumaczyć, że wszystko jest zgodne z procedurami. Zamiast tego uznał mniej więcej: skoro wszyscy już z nas żartują, to będziemy w tym najlepsi.

I tak linia lotnicza zmieniła jedną ze swoich największych wizerunkowych słabości w paliwo marketingowe. Jej oficjalne profile społecznościowe zachowują się czasami bardziej jak popularne konto z memami niż firma przewożąca setki milionów pasażerów. Gdy ktoś wrzuca zdjęcie miejsca, przy którym nie ma okna, odpowiedź potrafi brzmieć: „sprzedajemy siedzenia, nie okna”. Kiedy pasażerowie narzekają, że zostali rozsadzeni po całym samolocie, odpowiedź może sprowadzać się do przypomnienia, że przecież nie zapłacili za wybór miejsca. Innym razem marka żartuje z własnych dodatkowych opłat, ciasnoty czy obsesji na punkcie regulaminu.

To jest właśnie najważniejsze: Ryanair nie próbuje udowodnić, że stereotypy na jego temat są kompletnie fałszywe. Bierze je, wyolbrzymia, podkręca i publikuje zanim zrobi to ktoś inny.

„Sam wybrałeś Ryanaira”. I właśnie dlatego ten żart działa

W internecie od dawna funkcjonuje motyw, który idealnie oddaje ton marki: pasażer narzeka na lot, opłaty, miejsce czy bagaż, a odpowiedź sprowadza się do: „sam wybrałeś Ryanaira”. Niektóre najpopularniejsze materiały z takim przekazem były parodiami tworzonymi przez internautów, a nie oficjalnymi reklamami przewoźnika, ale właśnie to najlepiej pokazuje siłę tej komunikacji. Granica między żartem o Ryanairze a żartem publikowanym przez Ryanair stała się bardzo cienka.

Firma sama regularnie publikuje odpowiedzi w duchu „sounds like a you problem” i potrafi otwarcie kpić z klientów, którzy wybrali najtańszą opcję, nie wykupili miejsca obok znajomego, a następnie są zdziwieni, że nie siedzą razem. W klasycznej korporacji taki ton mógłby skończyć się natychmiastowym kryzysem PR. W Ryanairze jest częścią osobowości marki.

Dlaczego to działa? Bo Ryanair bardzo dobrze wie, co naprawdę sprzedaje. Nie luksus, nie doświadczenie premium, nie trzydaniowy posiłek, nie wielki fotel i nie troskę rodem z pięciogwiazdkowego hotelu. Sprzedaje przede wszystkim możliwość dostania się z jednego miasta do drugiego za możliwie niską cenę. Wszystko poza absolutną podstawą może być dodatkiem. I klient mniej więcej wie, na co się pisze.

Autoironia działa właśnie dlatego, że jest zgodna z rzeczywistością marki. Gdyby linia premium zaczęła żartować z brudnych siedzeń i złej obsługi, podważałaby własną obietnicę. Ryanair żartuje z taniości, oszczędności i dopłat, czyli z dokładnie tych cech, na których zbudował swój model biznesowy.

Najlepszy sposób na rozbrojenie krytyki? Powiedzieć ją pierwszy

To być może najbardziej interesująca rzecz w marketingu Ryanaira. Jeśli przez lata internet śmieje się z twojej firmy, że pobiera opłatę za wszystko, możesz przez kolejne lata tłumaczyć, że to przesada. Możesz też sam opublikować żart o nowej opłacie za oddychanie, dezodorant albo możliwość patrzenia przez okno.

Ryanair wybrał tę drugą drogę.

W ten sposób firma przejęła narrację swoich krytyków. Trudno wyśmiać markę za brak okna, jeśli ta marka sama już zrobiła z braku okna mema. Trudno zrobić zabawny żart z płatnego bagażu, kiedy oficjalny profil jest gotów odpowiedzieć czymś jeszcze bardziej bezczelnym. Marka nie broni się przed stereotypem. Ona go eksploatuje.

To jest marketingowo niezwykle skuteczne, bo odbiorca przestaje mieć wrażenie kontaktu z bezduszną korporacją. Ryanair zaczyna zachowywać się jak uczestnik internetowej kultury. Wie, co ludzie o nim mówią, wie, z czego się śmieją i potrafi śmiać się razem z nimi. A czasem również z nich.

Tylko że w tym całym cięciu kosztów jest metoda

Żarty żartami, ale model Ryanaira jest ciekawy nie tylko z punktu widzenia marketingu. To również przykład firmy, która niemal obsesyjnie standaryzuje działalność i usuwa koszty, które nie są niezbędne do wykonania podstawowej usługi.

Brak darmowej kanapki, płatny wybór miejsca, mały darmowy bagaż, szybkie postoje na lotniskach, intensywne wykorzystanie samolotów, ograniczanie liczby usług dodatkowych czy standaryzacja floty – wszystko to ma jeden cel: obniżyć koszt przewiezienia jednego pasażera.

I tutaj warto powiedzieć coś, co ginie w internetowych żartach. Cięcie kosztów nie musi oznaczać cięcia bezpieczeństwa. W dobrze zarządzanej organizacji powinno być dokładnie odwrotnie: oszczędza się na tym, co niepotrzebne, a kluczowe procesy zamyka się w możliwie precyzyjnych procedurach.

Lotnictwo w ogóle jest dobrym przykładem branży, w której procedura nie jest biurokratycznym dodatkiem, tylko fundamentem bezpieczeństwa. Pilot nie powinien „mniej więcej pamiętać”, co sprawdzić przed startem. Mechanik nie powinien „na oko” oceniać, czy dany element może jeszcze latać. Załoga nie powinna improwizować podczas sytuacji awaryjnej. Są checklisty, limity czasu pracy, wymagania dotyczące paliwa, masy, obsługi technicznej, szkoleń, przeglądów i setki innych reguł.

Dobra procedura usuwa przypadkowość. W biznesie może obniżać koszty. W lotnictwie może dodatkowo ratować życie.

Procedura może wkurzać, ale sama idea procedury nie jest problemem

Pasażer Ryanaira najczęściej spotyka się z procedurą wtedy, kiedy jego plecak wystaje kilka centymetrów poza metalowy sizer i ktoś żąda dodatkowej opłaty. Nic dziwnego, że słowo „procedura” nie kojarzy mu się wtedy z bezpieczeństwem, tylko z kolejną próbą wyciągnięcia pieniędzy.

Trzeba jednak oddzielić dwie rzeczy. Jedną jest regulamin handlowy: ile może ważyć bagaż, jaki ma mieć wymiar, ile kosztuje miejsce czy wydruk karty pokładowej. Drugą są procedury operacyjne i bezpieczeństwa, na których opiera się funkcjonowanie linii lotniczej. Można krytykować sposób egzekwowania pierwszych bez sugerowania, że firma oszczędza w ten sam sposób na drugich.

Ryanair sam podkreśla w dokumentach korporacyjnych, że jego strategia kosztowa nie obejmuje obszarów związanych z ciągłą zdatnością do lotu, utrzymaniem technicznym, szkoleniem i zapewnieniem jakości. I trudno się temu dziwić. Można zabrać pasażerowi darmową kawę. Nie można „przyciąć” sobie kontroli technicznej, bo akurat w tym kwartale Excel źle wygląda.

Ryanair lubi karać pasażerów

Firma równie bezkompromisowo podchodzi do zachowania na pokładzie. Ryanair zapowiadał wysokie roszczenia wobec pasażerów, których agresywne lub nieodpowiedzialne zachowanie powodowało opóźnienia, przekierowania samolotów albo zakłócenie podróży setek innych osób. Przewoźnik wprowadzał też minimalne kary wobec osób usuwanych z samolotów za niewłaściwe zachowanie i nagłaśniał przypadki kierowane do sądów.

W takich sytuacjach obsesja na punkcie procedur zaczyna wyglądać znacznie mniej zabawnie, a znacznie bardziej rozsądnie. Jeden pijany albo agresywny pasażer może doprowadzić do lądowania na innym lotnisku, konieczności organizacji noclegu, pracy dodatkowych załóg, opóźnienia kolejnych rotacji i kosztów liczonych w dziesiątkach tysięcy euro.

Jeśli ktoś swoim zachowaniem rozwala podróż 180 osobom, zasada „będziesz za to płacił” przestaje brzmieć jak korporacyjna złośliwość.

Tyle że regulatorzy potrafią karać również Ryanaira

I tu dochodzimy do granicy firmowej autoironii. Można żartować z ciasnych siedzeń, dopłat czy braku okna, ale prawa konsumenta nie znikają tylko dlatego, że konto na X potrafi pisać dobre memy.

Ryanair był w ostatnich latach wielokrotnie przedmiotem postępowań i kar ze strony regulatorów w różnych państwach. W Hiszpanii na przewoźnika nałożono karę przekraczającą 100 mln euro w związku z praktykami dotyczącymi między innymi opłat bagażowych, miejsc i kart pokładowych. Ryanair zdecydowanie kwestionował tę decyzję i zapowiadał walkę prawną. We Włoszech kara była jeszcze wyższa i dotyczyła sposobu współpracy z biurami podróży oraz zarzutów nadużywania pozycji rynkowej. Także tam przewoźnik nie zgadzał się z decyzją organu i zapowiadał odwołanie.

Również w Polsce zainteresowanie regulatora wzbudzały praktyki związane z bagażem podręcznym i sposobem nakładania dopłat. I to jest ważne przypomnienie: pasażer może świadomie kupić najtańszy bilet w najbardziej bezkompromisowej taniej linii Europy, ale nadal pozostaje konsumentem posiadającym określone prawa.

Ryanair może więc żartować: „sam nas wybrałeś”. Regulator może odpowiedzieć: „owszem, ale regulamin nadal musi być zgodny z prawem”.

Największy fenomen? Ryanair nie próbuje być lubiany

Większość marek chce, żeby klient je kochał. Ryanair wystarczy, że klient zna markę, pamięta ją, wysyła znajomym jej memy, komentuje posty i dwa tygodnie później kupuje lot do Włoch za 19,99 euro.

To marketingowa herezja, ale w tym przypadku działa.

Ryanair nie mówi: „Jesteśmy najbardziej komfortową linią świata”. Nie mówi też: „Każdy klient jest dla nas wyjątkowy”. Jego internetowa komunikacja częściej brzmi jak: „Przecież wiedziałeś, co kupujesz”.

I właśnie dlatego jest tak charakterystyczna.

Wiele firm publikuje memy. Ryanair zrobił coś trudniejszego – stał się memem, zaakceptował to, przejął żart i zaczął wykorzystywać go na własnych warunkach. A kiedy klient po raz kolejny śmieje się z dopłaty za bagaż, miejsca bez okna albo odpowiedzi „sounds like a you problem”, marka osiąga dokładnie to, czego chce.

Jest zapamiętywana.
























Podobało Ci się? Podziel się...

Dodaj opinię

Twój email nie będzie opublikowany.

Możesz użyć HTML'a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

*